Close

April 21, 2017

Diarree: kenmerken, oorzaken, mechanismen en complicaties

Diarree

De typische kenmerken van diarree, acuut of chronisch

Diarree of buikloop is één van de meest voorkomende afwijkingen in de ontlasting waarbij de stoelgang gekenmerkt wordt door een toename in volume, waterigheid of frequentie van de stoelgang. Iedereen heeft wel eens last van een dunne ontlasting die zich meerdere keren per dag aandient. Sommigen hebben er zelfs vaak last van. Helaas is diarree meer dan een wat losse en waterige stoelgang en de nood om dringend en meer naar het toilet te gaan.
Iemand met diarree als gevolg van een medische aandoening heeft doorgaans een overmatige hoeveelheid ontlasting, normaal meer dan 500 gram per dag. Mensen die grote hoeveelheden vezelige groenten eten, kunnen normaal meer dan een pond produceren, maar de ontlasting heeft dan de juiste consistentie en is niet waterig.
Ontlasting bestaat normaal voor 60 tot 90% uit water. Van diarree is sprake als dit percentage aan water hoger is dan 90%.
Diarree gaat meestal gepaard met een onaangenaam, drukkend gevoel in de onderbuik, en soms met plotse krampen en buikpijn. Door een te groot vochtverlies en onvoldoende voedselopname wordt het lichaam verzwakt. Daarnaast kunnen we ons emotioneel ook slechter gaan voelen. Buikloop is trouwens een probleem waarover we niet gemakkelijk praten. Het is niet prettig want naast de pijn belemmert het ook onze sociale en professionele activiteiten.

De oorzaken van diarree

Er kunnen verschillende redenen zijn waarom diarree ontstaat. Algemeen kan men stellen dat een te snelle passage van de voedselresten door het spijsverteringsstelsel de reden is. Meestal is dat ten gevolge van een ontsteking van het maagdarmkanaal, verkeerde voeding of een infectie die via het maagdarmkanaal is binnengedrongen.

Acute of chronische diarree

Diarree kan acuut, terugkerend of chronisch zijn. We spreken van acute diarree wanneer ze minder dan 2 weken aanhoudt. Duurt de diarree echter langer, dan spreekt men van chronische diarree.
Soms bestaan de klachten enkel uit verandering in de aard van de ontlasting, maar soms kan ze ook gepaard gaan met symptomen zoals buikpijn, buikkrampen en koorts. In bepaalde gevallen kan er ook bloed en/of pus in de ontlasting aanwezig zijn. Ernstige diarree gaat ook gepaard met bloedarmoede, gebrekkige eetlust en braken.

Diarree kan nuttig zijn

Vooral in acute gevallen is diarree een nuttig en noodzakelijk kwaad. Wat niet in het lichaam thuis hoort zoals bacteriën of andere giftige stoffen, moet zo snel mogelijk afgevoerd worden. Bij chronische diarree is er meestal geen sprake van eliminatie van vreemde stoffen. Hier liggen andere oorzaken aan de grond van het ontstaan van diarree.

De verschillende mogelijke oorzaken van diarree

Acute aanvallen van diarree die enkele uren tot zeven dagen kunnen duren, zijn meestal het gevolg van voedselvergiftiging door een virale of bacteriële infectie. Diarree die lang aanhoudt of telkens terugkeert, kan op chronische aandoeningen wijzen.

Infecties door micro-organismen of kiemen

  • Bepaalde virussen, bacteriën en parasieten kunnen diarree veroorzaken. In onze streken worden we eerder geplaagd met plotse diarree ten gevolge van virussen. Dit gebeurt niet alleen bij kinderen, maar ook bij volwassenen. Kleine kinderen zijn echter vatbaarder omdat hun afweersysteem nog niet helemaal opgebouwd is.
  • De kiemen of micro-organismen dringen meestal het lichaam binnen via de voeding en het water. Een voedselvergiftiging is het gevolg van het eten van voedsel dat besmet is met bepaalde bacteriën.
  • Hoe meer we in contact zijn geraakt met bepaalde kiemen zoals virussen en bacteriën, hoe kleiner de kans op een infectie omdat ons immuunsysteem er bestand tegen wordt. Diarree komt meer voor op reis omdat er in bepaalde landen bacteriën voorkomen die we in België niet kennen. We spreken in dit geval van reizigersdiarree.
  • De kiemen of micro-organismen produceren bepaalde stoffen die gifstoffen of toxines zijn voor het lichaam. Deze gifstoffen prikkelen de maag en de darmen en veroorzaken infecties en ontstekingen met diarree als gevolg. Soms gaat dit gepaard met braken, buikkrampen, een opgeblazen gevoel en winderigheid.
  • De meeste virale en bacteriële infecties zijn ongevaarlijk. Uiterst zelden echter dringen bacteriën zoals de Salmonella de darmwand binnen. De diarree gaat dan gepaard met bloederige, slijmerige stoelgang en hoge koorts. Bij het opkomen van deze symptomen moet er onmiddellijk een arts geraadpleegd worden.
  • Heel uitzonderlijk kunnen parasieten diarree veroorzaken. Men dient onmiddellijk een arts te raadplegen wanneer diarree aansleept na de terugkeer van bijvoorbeeld een verre reis in de tropen.

Darmziekten

Bepaalde ziekten zoals de ziekte van Crohn, colitus ulcerosa, diverticulose, darmkanker en een spastische colon of het prikkelbare darmsyndroom, kunnen chronische diarree veroorzaken.

Verlaagde immuniteit

In sommige gevallen kan diarree het gevolg zijn van een verminderde weerstand, veroorzaakt door bepaalde ziekte zoals AIDS of door bepaalde therapieën zoals chemotherapie.

Hormonale aandoeningen

Verstoringen van het hormonale stelsel zoals een hyperactieve schildklier, kunnen chronische diarree veroorzaken.

Diarree en stress

Iedereen kent ongetwijfeld wel de diarree voor een belangrijke sollicitatie, vergadering, examen of onderzoek. Sommige mensen kunnen extreem reageren op stress. De darmen beginnen als gevolg van de stress sneller te werken waardoor ze last krijgen van diarree. Wanneer deze stress gerelateerde diarree afgewisseld wordt met constipatie, spreekt men van een spastische darm of het prikkelbaar darmsyndroom.

Problemen bij de opname van voedsel

  • Een te korte darm na operatie, klachten na bestraling van de darmen tijdens chemotherapie of coeliakie, zijnde een glutenintolerantie, kunnen eveneens diarree veroorzaken.
  • Voedselovergevoeligheid of voedselintolerantie
    Sommige mensen kunnen overgevoelig reageren bij de inname van bepaald soort voedsel zoals fruit, fruitdrankjes, alcohol, te gekruid of te vet voedsel. Bepaalde stoffen in dit voedsel kunnen de darmen irriteren en diarree veroorzaken. Dit heeft dan niets te maken met virussen, bacteriën of parasieten in het voedsel, maar eerder met substanties in het voedsel waarop zij reageren. Anderen zijn allergisch of intolerant voor koemelksuiker of lactose, of tarwe of gluten. We spreken dan van lactose-intolerantie of glutenintolerantie. Sommige mensen kunnen ook reageren op bepaalde soorten fruit, veel koffie of chocolade. Voedselintolerantie met diarree als gevolg, kan ook veroorzaakt worden door voedingsadditieven zoals hexitol, sorbitol, mannitol, fructose, sucrose, lactose, magnesium of cafeïne.
  • Voedingsmiddelen die diarree kunnen veroorzaken
    Appelsap, perensap, suikervrije kauwgom en pepermunt bevatten hexitol, sorbitol en mannitol.
    Appelsap, perensap, druiven, honing, dadels, noten, vijgen en frisdranken met fruitsmaken bevatten fructose.
    Biet- en rietsuiker bevat sucrose.
    Melk, roomijs, yoghurt, kwark en chocolade bevatten lactose.
    Koffie, thee en cola bevatten cafeïne.
  • Nevenwerking door medicijnen
    Bepaalde reguliere medicijnen zoals antibiotica, laxeermiddelen, medicijnen met magnesium en cytotoxische middelen hebben diarree als nevenwerking. Wanneer de diarree ontstaan is vlak na het innemen van de medicijnen, is het aangeraden om de arts hiervan op de hoogte te brengen.
    Ook een te veel aan Vitamine B5 kan diarree veroorzaken.
  • Medicijnen die diarree kunnen veroorzaken
    Maagzuurremmers kunnen magnesium bevatten.
    Vrij verkrijgbare hoofdpijntabletten kunnen cafeïne bevatten.
  • Drugs
    Sommige verslavende middelen zoals cocaïne en alcohol kunnen eveneens diarree veroorzaken.

Andere oorzaken van diarree

Bij terugkerende en chronische diarree kunnen er heel wat uiteenlopende oorzaken zijn. Zo kunnen ook bestrijdingsmiddelen, loodvergiftiging, schimmelinfecties zoals candida mogelijke oorzaken zijn van diarree. Om die redenen is het sterk aangeraden om een arts te raadplegen en niet langer dan 14 dagen met diarree te lopen. De arts zal de nodige onderzoeken doen, om de juiste oorzaak te achterhalen.

Verstoringen van lichamelijke mechanismen als oorzaak bij diarree

Ook aandoeningen, behandelingen en storingen van bepaalde lichamelijke functies kunnen diarree veroorzaken. Niet alle vormen van diarree worden door hetzelfde mechanisme veroorzaakt.

Osmotische diarree

  • Osmotische diarree treedt op wanneer bepaalde stoffen niet in de bloedbaan kunnen opgenomen worden en in de darm achterblijven. Deze stoffen trekken overmatig veel water naar de ontlasting en veroorzaken diarree. Voedingsmiddelen die bepaalde stoffen bevatten zoals bepaalde fruit- en boonsoorten, hexitol, sorbitol en mannitol, gebruikt als suikervervangers in dieetvoedsel, snoep en kauwgom, kunnen osmotische diarree veroorzaken
  • Lactasedeficiëntie kan ook osmotische diarree veroorzaken. Lactase is een suikerenzym dat normaal in de dunne darm voorkomt om de disacharide melksuiker of lactose om te zetten in de monosacchariden glucose en galactose, waardoor het in het bloed kan opgenomen worden. Mensen met een lactasedeficiëntie of lactose-intolerantie die melk drinken of zuivelproducten eten, zullen de lactose niet kunnen omzetten en als gevolg osmotische diarree hebben.
  • De ernst van osmotische diarree is afhankelijk van de hoeveelheid osmotische verbinding die gegeten wordt. De diarree eindigt vrij snel na stopzetting van de voedingsmiddelen die het veroorzaken.

Bacteriële overgroei

  • In de darmen heerst een rijke darmflora aan zowel goede en nuttige als slechte darmbacteriën. De normale en goede bacteriën spelen een belangrijke rol bij de spijsvertering. Daarom kan elke verstoring van de darmflora diarree veroorzaken.
  • Een tekort aan goede darmbacteriën en/of een overmatige groei van slechte bacteriën die normaal niet in de darmen voorkomen kan diarree tot gevolg hebben.

Secretoire diarree

  • De darmwand neemt niet alleen stoffen op om ze af te scheiden aan het bloed, maar ze kunnen ook stoffen uit het bloed afscheiden in de darmen. Secretoire diarree komt voor wanneer de dunne darm en de dikke darm zouten zoals natriumchloride en water in de stoelgang afscheiden.
  • Bepaalde toxinen of gifstoffen kunnen deze afscheiding veroorzaken. Toxinen die vrijkomen bij een cholera-infectie of bij een andere diarree veroorzakende infectie kunnen diarree met dergelijke afscheiding vormen. Bij cholera-infecties kan meer dan een liter per uur afgescheiden worden.
  • Laxeermiddelen met ricinusolie, en galzuren die zich kunnen ophopen na een operatie waarbij een deel van de dunne darm is weggenomen, kunnen eveneens die afscheiding van zouten en water in de darmen veroorzaken.
  • Bepaalde, weinig voorkomende tumoren zoals carcinoïd, gastrinoom en vipoom kunnen ook secretoire diarree veroorzaken.

Het malabsorptiesyndroom

  • Mensen die last hebben van malabsorptie, kunnen hun voedsel niet normaal verteren.
  • Bij wie lijdt aan een algemene malabsorptie, kunnen de vetten die door malabsorptie in de dikke darm achterblijven, secretoire diarree veroorzaken
  • Daarnaast kunnen koolhydraten tot osmotische diarree leiden.
  • Malabsorptie kan veroorzaakt worden door aandoeningen zoals niet-tropische spruw, alvleesklierinsufficiëntie, operatieve verwijdering van een deel van de darm, onvoldoende bloedtoevoer naar de dikke darm, tekorten van bepaalde enzymen in de dunne darm en door aandoeningen van de lever.
  • Door malabsorptie krijgt het lichaam op termijn te kampen met een tekort aan belangrijke voedingsstoffen om de lichaamsfuncties te vrijwaren, wat tot algemene verzwakking kan leiden. We spreken hier dan van het malabsorptiesyndroom.

Exsudatieve diarree

  • Exsudatieve diarree ontstaat wanneer het slijmvlies van de dikke darm ontstoken is, zweren of ulcera ontstaan of gezwollen geraken en er eiwitten, bloed, slijm en ander vocht vrijkomen die het volume en het vloeistofgehalte van de ontlasting vergroten.
  • Dit soort diarree kan veroorzaakt worden door aandoeningen zoals colitis ulcerosa, de ziekte van Crohn, tuberculose, lymfoom en darmkanker.
  • Als het slijmvlies van de anus aangetast is, kan dit tot een sterke defaecatiereflex leiden en een frequente stoelgang veroorzaken omdat een ontstoken anus veel gevoeliger is voor uitzetting van de faeces.

Gewijzigde darmpassage

De samenstelling van de stoelgang is normaal wanneer het gedurende een bepaalde tijd in de dikke darm verblijft. Gedurende de tijd dat de ontlasting in de dikke darm verblijft wordt er voldoende water onttrokken zodat het lichaam geen vocht verliest. Ontlasting die te snel de dikke darm verlaat is bijgevolg te waterig, ontlasting die te lang in de dikke darm blijft zal hard en droog worden.

Verschillende aandoeningen en behandelingen die de passagetijd van de ontlasting in de dikke darm kunnen verkorten zijn:

  • een overactieve schildklier bij hyperthyroïdie
  • een operatieve verwijdering van een deel van de dunne darm, de dikke darm of de maag
  • de behandeling van ulcera waarbij de nervus vagus (tiende hersenzenuw) wordt doorgesneden
  • een operatieve bypass van een deel van de darm
  • bepaalde medicijnen zoals maagzuurremmers (antacida) en laxeermiddelen die magnesium, prostaglandines, serotonine en cafeïne bevatten.

Complicaties als gevolg van diarree

Normaal gezien veroorzaakt diarree niet zo veel last, behalve dat men vaker naar het toilet moet. Afhankelijk van de precieze oorzaak of oorzaken van diarree, kunnen echter bijkomende problemen of complicaties optreden.

  • Buikpijn en krampen
    Bij hevige diarree kunnen er tijdelijke of voortdurende krampen ontstaan, die buikpijn veroorzaken in de omgeving waar de stoelgang zich ophoopt.
  • Uitdroging
    Diarree bevat veel vocht dat niet door de darmen terug aan het lichaam wordt afgestaan. Daardoor verliest men bij waterige ontlasting veel vocht. Als dat vochtverlies niet gecompenseerd wordt door veel drinken, dan ontstaat er uitdroging. Uitdroging leidt tot een verlaagde bloeddruk, flauwvallen en hartritmestoornissen. Vooral jonge kinderen en bejaarden zijn hier zeer gevoelig voor.De kenmerken van uitdroging zijn:

    • Diepliggende ogen
    • Een droge mond
    • Koorts hebben maar niet zweten
    • Huilen zonder tranen
    • Niet meer plassen
    • Lusteloosheid en niet meer willen drinken
    • De huid voelt droog aan en verliest aan veerkracht
    • Een zuigeling heeft ingevallen fontanellen

Bejaarden zijn gevoeliger voor uitdroging omdat hun totale lichaamsvocht lager is dan bij jongeren en volwassenen. Oudere mensen drinken soms minder of hebben slikproblemen. De intensiteit van dorst kan bij bejaarden afnemen en vaak willen ze minder drinken wegens urinaire incontinentie. Het is belangrijk om deze mensen aan te sporen veel te drinken.

  • Gewichtsverlies
    Omdat bij diarree de passage van het voedsel veel sneller verloopt in het maagdarmkanaal is er minder tijd om voldoende voedingsstoffen uit het voedsel op te nemen in het bloed. Op lange termijn zal het lichaam ondervoed geraken en aan gewicht verliezen.
  • Tekort aan mineralen en vitaminen
    Door onvoldoende opname van voedingsstoffen bij langdurige diarree ontstaat er ook een tekort aan de bioactieve stoffen zoals vitaminen en mineralen, en ook van andere belangrijke stoffen. Het gevolg hiervan zijn andere ziekten zoals glossitis, cheilosis en stomatitis.
    Door het verlies van bepaalde stoffen zoals bicarbonaat kan ook het zuurbasen evenwicht in het bloed verstoord geraken, waardoor een soort vergiftiging ontstaat die metabole acidose
    Het gebrek aan mineralen of elektrolyten zoals natrium, kalium, magnesium en chloride, verstoort de werking van de uitwisseling van stoffen ter hoogte van de membranen. Deze uitwisseling is bijvoorbeeld noodzakelijk om het hartritme te vrijwaren en om de boodschappen van neurotransmitters door te seinen. Tekorten kunnen onder andere leiden tot bloeddrukdaling, gevolgd door flauwvallen of syncope, maar ook tot hartritmestoornissen (aritmie) en andere ernstige aandoeningen.
    Vitaminen en mineralen zijn nodig om bepaalde biochemische reacties in het lichaam in gang te zetten en te onderhouden. Een tekort aan deze vitale stoffen ten gevolge van diarree kan dus ernstige gevolgen hebben voor het algemeen functioneren van het lichaam. Uiteraard is dit afhankelijk van de ernst en de duur van de diarree.

Wanneer moet je een arts raadplegen

Normaalgezien gaat diarree vanzelf over en zijn de klachten snel voorbij. In volgende situaties is het verstandig om de hulp van een arts in te roepen:

  • Wanneer de diarree langer dan 3 dagen duurt
  • Wanneer de ontlasting bloed bevat of zwart is
  • Wanneer de diarree gepaard gaat met koorts hoger dan 38.5°C, hevige buikpijn of pijn in de anusstreek
  • Wanneer er tekenen zijn van ernstige uitdroging zoals een droge mond, niet meer urineren en een rimpelige huid
  • Bij een gewichtsverlies van meer dan 2.5 kilogram

– – –

Vond je dit artikel interessant in je zoektocht naar informatie over je gezondheid? Aarzel niet om het te delen met je lotgenoten en vrienden via de sociale mediaknoppen hierboven. Ik vind het ook altijd leuk om je reactie op de website te mogen lezen.

 

One Comment on “Diarree: kenmerken, oorzaken, mechanismen en complicaties

Jinny
May 19, 2017 at 7:11 am

Love this

Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *