Close

April 21, 2017

Gevoeligheid voor gluten

Gevoeligheid voor gluten

Ben jij misschien gevoelig voor gluten?

Steeds meer mensen hebben last van talrijke onverklaarbare klachten. Hoewel we niet in de val mogen lopen van de huidige anti-granen marketing, wordt er toch geschat dat zo’n 15% van de bevolking last zou hebben van glutenintolerantie of een tarwe-allergie die nooit gediagnosticeerd is. Of misschien heb je gewoon last van gevoeligheid voor gluten, wat niet door een medisch onderzoek aangetoond kan worden.

Maar wat zijn gluten eigenlijk?

Gluten zijn een soort eiwit dat je terugvindt in bepaalde graansoorten zoals tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut (khorasantarwe). Gluten zijn niet oplosbaar in water en worden door de planten opgeslagen in de graankorrels, waar ze dienen als reservevoedsel. Gluten bestaan uit verschillende bestanddelen zoals glutenines en gliadines.

Wat is het belang van gluten in onze voeding

Bij het kneden van brooddeeg, vormen die glutenproteïnes een kleverig netwerk dat aan het brood zijn stevigheid en elasticiteit geeft. De gliadines zijn belangrijk voor de viscositeit van het deeg terwijl de glutenines zorgen voor de stevigheid en de elasticiteit. De hoeveelheid en de verhouding tussen beide eiwitten is bepalend voor de eigenschappen van het brood of van de andere graanproducten die van het meel gemaakt worden zoals pasta, koekjes, enz.
Tijdens het fermentatieproces komt koolstofdioxide vrij. Gluten zorgen ervoor dat het deeg die vrijkomende koolstofdioxide kan vasthouden. Op die manier ontstaan er kleine gaatjes in het brood zodat het brood kan rijzen. Vooral bij zwaardere broodsoorten zoals volkorenbrood, meergranenbrood, rozijnenbrood en brood met veel zaden en pitten zijn deze gaatjes belangrijk. Eigenlijk zorgen de gluten voor een soort geraamte in het brood dat de vulling moet kunnen dragen. En wanneer het brood gebakken is, zorgt de gluten ervoor dat het brood zijn vorm behoudt.

Waar zitten gluten zo allemaal in?

Gluten vind je in een groot aantal voedingsmiddelen op basis van meel, bloem en moutmeel van de voorgenoemde granen zoals tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut (khorasantarwe). Maar gluten vind je ook in andere producten uit pakjes zoals koekjes, paneermeel, couscous, pasta’s, bindmiddelen zoals maïzena, sauzen, soepen, snoep, snacks en klant-en-klaar-maaltijden. Gluten vind je zelfs in bepaalde producten die je niet kunt eten, zoals potloden. Als je allergisch bent aan gluten, sabbel je dus best niet op een potlood.
Producten die niet gemaakt zijn van granen zoals wilde rijst, boekweit, quinoa, amarant, sojabonen en zonnebloempitten bevatten geen gluten kunnen perfect als vervanging zorgen.
Haver is een geval apart. Normaal gezien bevat haver geen gluten. Maar bij ons in België en Nederland is de haver vaal gecontamineerd met tarwe. Tijdens de verbouwing en het transport geraken vaak tarwedeeltjes vermengd met de haver. Dit geldt ook voor boekweit. Wil je er zeker van zijn dat je haver of boekweit koopt die 100% glutenvrij is, koop deze producten dan in een bio-winkel en kies een verpakking met gecertificeerde glutenvrije haver of boekweit.

Wat is het probleem met gluten

De gliadines in de gluten bevatten stoffen, die de darmslijmvliezen kunnen irriteren. Bij mensen die gevoelige darmslijmvliezen hebben, kunnen deze stoffen de doorlaatbaarheid (permeabiliteit) van de darmslijmvliezen aantasten. Hierdoor ontstaan kleine openingen in de darmwand, wat we ook wel een lekkende darm noemen. Een lekkende darm is door vele artsen nog miskend, maar kan tot veel problemen leiden. Doorheen die openingen komen stoffen uit de darm ongewenst in het bloed terecht. Vaak gaat het om onverteerde voedingsstoffen en gifstoffen die eigenlijk op weg waren naar de uitgang. Je begrijpt al waar we naartoe willen, die ongewenste stoffen komen terecht in het lichaam waar ze in of buiten de cellen schade berokkenen. Kortom, ze maken ons ziek. Dit uit zich in allerlei huidproblemen van allergieën tot psoriasis, in ontstekingen, auto-immuunziekten, vermoeidheid en nog veel meer.

Waarom hadden onze grootouders hier geen/minder last van?

Gluten gerelateerde gezondheidsproblemen zijn een modern probleem dat we te danken hebben aan de huidige landbouw- en voedingsindustrie. Sinds de jaren 50 is men de granen zodanig gaan kruisen en veredelen dat graansoorten zoals tarwe tot wel 40% meer gluten bevatten dan vroeger. En omdat tarwe een goedkope vulstof is, wordt ze in vrijwel alle voedingsproducten verwerkt die je kunt vinden in de supermarkt. Geen wonder dat steeds meer mensen last krijgen van buik- en darmklachten.

De impact van gluten op onze gezondheid

Sommige mensen kunnen geen gluten verdragen. Zo zou een hele reeks ziekten gerelateerd kunnen worden aan gluten.
Heb je last van één of meerdere van onderstaande symptomen, dan zou het wel eens kunnen dat je geen/moeilijk gluten kunt verdragen:
– Spijsverteringsproblemen zoals winderigheid, een opgeblazen gevoel, diarree en/of constipatie
– Keratosis pilares, een huiduitslag die veel gelijkenissen vertoont met ‘kippenvel’ op de achterkant van je armen. Deze aandoening is toe te schrijven aan een tekort aan vitamine A en vetzuren omwille van malabsorptie die veroorzaakt wordt door een beschadiging van de darmslijmvliezen door de gluten.
– Vermoeidheid, mist in de hersenen (de zogenaamde brain frog) of een vermoeid gevoel (klop van de hamer) na het eten van een maaltijd met gluten.
– Een gediagnosticeerde auto-immuunziekte zoals Hashimoto thyroïditis, reumatoïde artritis, colitis ulcerosa, lupus, psoriasis sclerodermie of multiple sclerosis.
– Neurologische problemen zoals duizeligheid of het gevoel van evenwichtsverlies.
– Hormonale disbalans die zich uit in PMS, PCOS of een onverklaarbare onvruchtbaarheid.
– Migraine
– Een gediagnosticeerde CVS of fibromyalgie. Vaak wordt deze diagnose gesteld omdat de conventionele arts geen andere oorzaak kan geven voor de vermoeidheid en/of de pijn.
– Ontstekingen, zwellingen of pijn in de gewrichten van je vingers, je knieën of je heup.
– Problemen met je stemming of gemoedstoestand zoals angst, depressie, stemmingswisselingen en ADD (aandachtstoornissen).

Ziekten die verband houden met gluten

Coeliakie

Coeliakie of glutenintolerantie is een auto-immuunziekte waarbij het lichaam afweerstoffen maakt tegen het eiwit gliadine dat in de gluten voorkomt. Het is dus geen allergie. Telkens als je iets eet waarin gluten zitten, wordt je darmslijmvlies geïrriteerd of beschadigd zodat de spijsvertering niet meer naar behoren functioneert en sommige voedingsstoffen minder goed opgenomen worden (malabsorptie). Zo kunnen er op den duur tekorten ontstaan van bepaalde vitaminen en mineralen zoals ijzer en calcium. Door alle producten met gluten te vermijden, zal het darmslijmvlies zich geleidelijk aan herstellen. Echter, als je nadien opnieuw gluten gaat eten, zal het darmslijmvlies opnieuw geïrriteerd geraken en de reeds aangerichte schade verergeren.
Coeliakie komt bij ons bij ongeveer 1 op de 150 mensen voor, en zelfs vaker bij mensen met nog andere auto-immuunziekte zoals diabetes type 1 en een gestoorde schildklierwerking.
Bij coeliakie zijn er niet altijd klachten en komt men de ziekte toevallig op het spoor omwille van andere klachten. De ziekte wordt gekenmerkt door diversie symptomen zoals buikpijn, stinkende diarree of verstopping, een opgezette buik, jeukende blaasjes op de ellenbogen, knieën en dijen (dermatitis herpetiformis), aften in de mond, groeistoornissen bij kinderen, een vertraagde puberteit, gewichtsverlies, botontkalking, bloedarmoede, afwijkingen van het tandglazuur, maar ook door een gebrek aan eetlust, energietekort en stemmingsstoornissen.

Tarwe-allergie

Glutenintolerantie is niet hetzelfde als een tarwe-allergie. In het tweede geval ontstaat een allergische reactie op bepaalde eiwitten die aanwezig zijn in tarwe of granen van dezelfde familie zoals spelt en kamut. Wie allergisch is aan tarwe, kan wel andere glutenbevattende granen eten. De allergische reactie bij tarwe-allergie treedt vrij snel op en veroorzaakt klachten zoals benauwdheid, diarree, braken, buikpijn en/of huiduitslag. In zeer ernstige gevallen kan zelfs al een spoortje tarwe leiden tot een anafylactische schok waaraan de patiënt kan overlijden.

Glutengevoeligheid

Sommige mensen kunnen bij het eten van brood of pasta van tarwe, rogge, spelt, gerst of kamut ook vervelende klachten hebben zoals lichte diarree, brandend maagzuur, buikkrampen of een opgeblazen gevoel. Of deze klachten effectief door gluten veroorzaakt worden en hoe deze klachten in het lichaam ontstaan, is nog niet duidelijk. Maar door glutenbevattende producten zo veel mogelijk te vermijden, verdwijnen deze klachten. Daarom is het zo goed als zeker dat de klachten gluten gerelateerd zijn. We spreken in dit geval over glutengevoeligheid.
Steeds meer mensen klagen van symptomen die overeenkomen met deze van een glutengevoeligheid. Geschat wordt dat zowat 5 tot 10% van de Belgische en Nederlandse bevolking gevoelig is voor gluten. Een nauwkeurige schatting is moeilijk omdat glutengevoeligheid moeilijk te diagnosticeren is.

Hoe kun je weten of je een glutenprobleem hebt?

Je huisarts zal meestal al een vermoedelijke diagnose van coeliakie kunnen stellen op basis van je klachten. Via een bloedtest kunnen specifieke antilichamen opgespoord worden. Om nog meer zekerheid te hebben, word je doorverwezen naar een maagdarmspecialist die meestal een maagdarmonderzoek (gastroscopie) zal uitvoeren. Tijdens dit onderzoek wordt dan een stukje weefsel (biopsie) van je dunne darm genomen en in het labo onderzocht.
Zijn al deze testen negatief, dan heb je wellicht geen coeliakie, maar kun je glutengevoelig zijn. Deze diagnose is moeilijker te stellen. Eén van de beste manieren om vast te stellen of je glutengevoelig bent, is een eliminatiedieet. Hierbij schrap je alle producten met gluten gedurende minstens 2 tot 3 weken van je voedingspatroon. Bij deze test is het belangrijk dat je de gluten voor 100% uit je dieet schrapt, dus ook alle producten die slechts sporen van gluten bevatten, inclusief medicijnen en supplementen. Als je je na enkele weken aanzienlijk beter voelt door geen glutenproducten meer te gebruiken, dan ben je heel waarschijnlijk (over)gevoelig voor gluten. In dat geval mijd je in het vervolg best zo veel mogelijk producten die gluten bevatten.

Als je dit artikel interessant vindt binnen je zoektocht naar meer informatie over je gezondheidsproblemen, help dan mee om het te verspreiden door het te delen met andere lotgenoten. Dit kun je o.a. doen via één van de sociale media knoppen hierboven. Ik vind het ook altijd fijn als je hieronder een reactie achterlaat.

 

One Comment on “Gevoeligheid voor gluten

Michel
May 29, 2017 at 8:29 am

Wat een interessant artikel, waar veel dingen in stonden die ik niet wist.
Bedankt hiervoor!

Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *